Wiara w duchy jest szeroko rozpowszechniona wśród ludzi we wszystkich kulturach.

W tradycyjnym pojęciu duchy, to istoty niematerialne, często obdarzone ponadnaturalnymi zdolnościami, a jednocześnie posiadające cechy ludzkie. Mówiąc o duchach mamy na myśli całą klasę zjawisk różnego pochodzenia. Możemy wyróżnić takie ich rodzaje, jak:

  • Postaci ludzkie, przypominające zmarłych, będące w stanie latać, przenikać przez  ściany, niespodziewanie pojawiać się i znikać na oczach obserwatora (także: ludzie cienia).
  • Pewne nieznane istoty mające związek z człowiekiem, ale różniące się pod względem budowy anatomicznej albo fizycznych zdolności (np. człowiek-ćma).
  • Obserwowane w powietrzu ludzkie twarze albo inne części ciała
  • Upiorne zwierzęta (np. mangusta Gef) albo pojazdy (autobusy, pociągi, okręty).
  • Niewielkie niezidentyfikowane obiekty latające w postaci ogniki albo obłoczków, obserwowane w pobliżu świadka.
  • Obiekty pojawiające się na zdjęciach po ich wywołaniu, których nie było w momencie fotografowania. Na zdjęciach mogą pojawiać się ludzkie twarze, tajemnicze cienie, świecące obłoki, orby, nici wiszące w powietrzu itp.

Brązowa Dama z Raynham Hall jest duchem Lady Dorothy. Zdjęcie zostało wykonane 19 września 1936 roku.

Oprócz tego z duchami kojarzone są zjawiska tajemniczych dźwięków, działanie „hałaśliwego ducha” (niem. Poltergeist), a także niewyjaśnione oddziaływania odczuwane przez świadków. Według niektórych relacji, pojawienie się ducha sygnalizowane jest nagłą zmianą temperatury powietrza (niespodziewany powiew chłodu), nieprzyjemnymi zapachami (siarka), niepokojem zwierząt, zakłóceniami w pracy urządzeń elektronicznych.

Bywa, że duchy ukazują się wielokrotnie jednemu człowiekowi, bez względu na miejsce jego pobytu, albo pojawiają się ciągle w tym samym miejscu. Możliwy jest też związek pojawiania się duchów z określonym wydarzeniem – północ, koronacja kolejnego władcy, konkretna data w kalendarzu.

Duchom, mającym kontakt z człowiekiem, przypisuje się często zdolność komunikowania się, a nawet przepowiadania przyszłości. Istnieją relacje o duchach pozostawiających ślady, rysunki i napisy na przedmiotach, a nawet zdolnych wyrządzić człowieku krzywdę.

Podział duchów

Według irlandzkiego teologa George’a Tyrrella i innych, istnieje pięć głównych kategorii duchów:

  1. Duchy eksperymentujące – duchy żyjących ludzi, które dzięki tajemniczym siłom są w stanie ujawnić się w różnych miejscach.
  2. Duchy kryzysowe – ukazują się krewnym, kiedy ich rodzinom zagraża straszny los z utratą życia włącznie.
  3. Duchy pośmiertne („post-mortem”) – pojawiają się dopiero po śmierci człowieka, ale tak bardzo przypominają wyglądem zmarłego, że wywołują głęboki szok u osób, którym się ukażą.
  4. Duchy prawdziwe – najczęściej pojawiające i widywane przez ludzi, z którymi nie mają żadnego związku. Mogą ukazywać się całe wieki po śmierci, są jednak zwykle przywiązane do określonego otoczenia (coś na kształt starych, nawiedzonych zamków).
  5. Duchy astralne – w starych religiach orientalnych były one duchami gwiazdozbiorów. W demonologii średniowiecznej uważano za duchy astralne zarówno upadłych aniołów, dusze zmarłych, jak też duchy powstałe z ognia, które błądząc między ziemią, niebem i piekłem do żadnego z tych trzech królestw nie należały.
    Mechanik Freddy Jackson za plecami jednego ze swoich kolegów. Zginął dwa dni przed publikacją zdjęcia w 1919 r. Zdjęcie eskadry wykonał Sir Victor Goddard

    Mechanik Freddy Jackson za plecami jednego ze swoich kolegów. Zginął dwa dni przed publikacją zdjęcia w 1919 r. Zdjęcie eskadry wykonał Sir Victor Goddard

Warianty wyjaśnienia zjawiska duchów

Naukowe

Nauka nie uznaje istnienia zjawisk nadprzyrodzonych, do których zaliczają się „klasyczne” duchy. Konkretne przypadki, w zależności od okoliczności, tłumaczone są przyczynami naturalnymi, do których należą najczęściej:

  • Halucynacje
  • Iluzje
  • Miraże
  • Defekty aparatury
  • Celowe mistyfikacje
  • Legendy

Paranaukowe

Umarli

Z tego punku widzenia duch – to człowiek, który po śmierci ciągle jeszcze związany jest ze światem materialnym i w nim pozostaje. Przyczyny takiego stanu rzeczy mogą być różne. Bardzo często człowiek po prostu nie chce uznać faktu swojej śmierci (albo rzeczywiście nawet tego nie podejrzewa – nagły wypadek) i kontynuuje życie w zwykły dla siebie sposób, jakby nic się nie stało. W innych przypadkach on nie może pogodzić się z myślą o rozstaniu się z przedmiotami, wydarzeniami i nawykami towarzyszącymi mu w życiu.

Posłanie od umierających

Istnieje hipoteza, że w ekstremalnych sytuacjach człowiek wysyła sygnał telepatyczny. Ten sygnał jest odbierany przez obserwatora, jako widoczny obraz.

Przybysze z kosmosu albo ze światów równoległych

Według tej teorii obserwujemy realne, nie nadprzyrodzone obiekty, których natura pozostaje nauce nieznana, albo obrazy rzeczywistych ludzi, zwierząt i przedmiotów, istniejących w równoległej rzeczywistości, w przeszłości albo w przyszłości.

W chrześcijańskiej tradycji duchy utożsamiane są często z demonami.

Id (w terminologii Freuda i Groddecka)

Struktura osobowości, fragment psychiki odnajdujący samoświadomość, wyrywający się poza granice cielesnej powłoki i karzący za coś jej nosiciela. Duch-Id nierzadko przyjmuje formę zwierzęcia (często tygrysa), czasem wywołuje na ciele ofiary zadrapania, rany i stygmaty; może popychać ofiarę albo do zabójstwa, albo do samobójstwa.

Element dziedziczności

Duch wygenerowany poprzez rodową autosugestię: formacja psychiczna budowana przez wiele pokoleń oddziela się od podstawowego pnia i znajdując własne życie osiedla się na pustkowiu albo na zamku. Im starszy ród, tym bardziej „cielesny” duch.

Historyczna projekcja

Swego rodzaju zbiorowe wspomnienie. Historyczne duchy ukazują się miejscach bitew (albo innych wydarzeń) i przypominają trójwymiarowy, udźwiękowiony film. Postaci tam występujące działają zwykle automatycznie, chociaż czasem reagują na świat materialny.

Element déjà vu

Według niektórych relacji, stan déjà vu, doświadczany przez człowieka, może wiązać się z pojawianiem się jego ducha w miejscach, które on jakoby wspomina.

Jedni wierzą w duchy, inni uważają je tylko za grę wyobraźni. Jeszcze inni starają się znaleźć naukowe albo choćby realistyczne wyjaśnienie tego zjawiska. Jednak fakty – to rzecz wyjątkowo uparta. Bez względu na nasze życzenia, przekonania i uprzedzenia duchy istnieją naprawdę.

Please wait…